คู่มือมาตรฐานการปฏิบัติงาน การจัดการข้อร้องเรียนและเหตุรำคาญ

ข้อความต่อไปนี้ระบบดึงจากไฟล์โดยอัตโนมัติ เพื่อช่วยในการเข้าถึงและค้นหา — โปรดอ้างอิงเอกสารฉบับทางการจากไฟล์แนบด้านบน

คู่มือมาตรฐานการปฏิบัติงาน 
การจัดการข้อร้องเรียนและเหตุรำคาญ 
(Standard Operating Procedure : SOP) 
 
 
 
สำหรับเจ้าพนักงานท้องถิ่น  
และเจ้าพนักงานสาธารณสุข 
ตามพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ 
 
 
 
 
 
 
กองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม 
เทศบาลเมืองอุทัยธานี 
มีนาคม 2569 
 

 
คำนำ 
 
 
 
สืบเนื่องจากบทบัญญัติตามพระราชบัญญัติเทศบาล พ.ศ. ๒๕๙๖ แก้ไขถึงฉบับที่ ๑๓      
พ.ศ. ๒๕๕๒ ได้กำหนดบทบาทหน้าที่ของเทศบาลตำบล ตามมาตร ๕๐ (๑) (๓) และ (๙) สอดคล้อง              
กับบทบัญญัติตามมาตรา ๒๕ แห่งพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ ได้ให้ความหมายของเหตุ
รำคาญว่าคือเหตุอันหนึ่งอันใด อันก่อให้เกิดความเดือดร้อนของประชาชนผู้ที่อยู่อาศัยในบริเวณใกล้เคียง    
ทั้งนี้ได้ให้อำนาจแก่เจ้าพนักงานท้องถิ่นในการห้ามผู้หนึ่งผู้ใดมิให้ก่อเหตุรำคาญในที่หรือทางสาธารณะหรือ
สถานที่เอกชน รวมทั้งการระงับเหตุรำคาญด้วย ตลอดทั้งการดูแล ปรับปรุง บำรุงรักษา บรรดาถนน ทางบก 
ทางน้ำ รางระบายน้ำ คู คลอง และสถานที่ต่างๆ ในเขตของตนให้ปราศจากเหตุรำคาญ ทั้งนี้ให้เจ้าพนักงาน
ท้องถิ่นมีอำนาจออกคำสั่งเป็นหนังสือเพื่อระงับ กำจัดและควบคุมเหตุรำคาญต่างๆ ได้ และปัญหาเหตุรำคาญ       
ที่มีการร้องเรียนส่วนใหญ่จึงมาจากการใช้ชีวิตประจำวัน การประกอบอาชีพ รวมถึงสภาพแวดล้อมเอง            
ที่เป็นต้นเหตุของการเกิดเหตุรำคาญ จึงเป็นอำนาจหน้าที่ที่จะต้องดำเนินการจัดการและระงับเหตุรำคาญต่างๆ 
ที่อาจเกิดขึ้นในพื้นที่ เพื่อให้สอดคล้องกับภารกิจหน้าที่ที่ได้บัญญัติไว้ตามกฎหมาย และเป็นการพัฒนาด้าน
คุณภาพชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีของประชาชนต่อไป 
 
 
จากการดำเนินงานที่ผ่านมา กองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม เทศบาลเมืองอุทัยธานี ได้มีการ
ดำเนินงานตามขั้นตอนที่วางแผนไว้แล้วรายงานให้ผู้บริหารตัดสินใจ โดยปัญหาการร้องเรียนส่วนใหญ่มาจาก
การพัฒนาทางด้านโครงสร้างพื้นฐาน ด้านสิ่งแวดล้อม เช่น รางระบายน้ำ ปัญหาขยะ ปัญหาแมลงรบกวน 
ปัญหาสุนัขที่ไม่มีเจ้าของ ไฟฟ้าดับ ตัดกิ่งไม้ เป็นต้น การดำเนินงานแก้ไขและระงับเหตุรำคาญส่วนใหญ่            
ยังขาดการมีส่วนร่วมจากแกนนำชุมชน ดังนั้นจึงต้องมีการพัฒนาเครือข่ายการดำเนินงานเพื่อให้มีประสิทธิภาพ
และประสิทธิผล ตลอดจนเป็นการปฏิบัติงานตามอำนาจหน้าที่ของเทศบาลเพื่อให้เป็นไปเพื่อประโยชน์สุข         
และการมีส่วนร่วมของประชาชนในพื้นที่เทศบาลเมืองอุทัยธานีต่อไป 
 
 
เทศบาลเมืองอุทัยธานี โดยกองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม เป็นหน่วยงานหลักที่มีภารกิจ         
ในการดำเนินการเพื่อระงับเหตุรำคาญทางด้านสาธารณสุข มีความตระหนักถึงความจำเป็นในการพัฒนา
ดังกล่าว ซึ่งมีหน้าที่ดำเนินการตามกฎหมายว่าด้วยการสาธารณสุข ในการดำเนินงานด้านการส่งเสริมสุขภาพ
และอนามัยสิ่งแวดล้อมเพื่อให้ประชาชนในพื้นที่มีสุขภาพดีในสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ นอกจากนี้ ยังเน้น
ภารกิจในการส่งเสริมให้มีการพัฒนาคุณภาพระบบบริการอนามัยสิ่งแวดล้อมให้เป็นระบบและมีคุณภาพ ดังนั้น 
จึงได้จัดทำคู่มือมาตรฐานการปฏิบัติงานการจัดการข้อร้องเรียนและเหตุรำคาญ (Standard Operating 
Procedure : SOP) เพื่อใช้เป็นเครื่องมือหนึ่งในการสร้างมาตรฐานการปฏิบัติงานด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม          
ให้สามารถบริหารจัดการการบริการให้ได้คุณภาพ มีประสิทธิภาพ และยั่งยืน ตลอดจนเพื่อประโยชน์สุขของ
ประชาชน และสอดคล้องกับการพัฒนาคุณภาพชีวิตการบริหารราชการของประเทศต่อไป 
 
 
 
 
กองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม 
เทศบาลเมืองอุทัยธานี  
มีนาคม 2569 
 

 
สารบัญ 
        หน้า 
 
วัตถุประสงค์  
 
 
 
 
 
 
 
 
 ๑ 
ประโยชน์ของการจัดทำคู่มือ  
 
 
 
 
 
 
 ๑ 
ขอบเขต 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ๑ 
ผู้รับผิดชอบ  
 
 
 
 
 
 
 
 
 ๑ 
แผนภูมิการทำงาน 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ๒ 
รายละเอียดของขั้นตอน 
 
 
 
 
 
 
 
 ๕ 
ภาคผนวก 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 8 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
คู่มือมาตรฐานการปฏิบัติงานการจัดการข้อร้องเรียนและเหตุรำคาญ 
(Standard Operating Procedure : SOP) 
กองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม เทศบาลเมืองอุทัยธานี  
***************** 
 
วัตถุประสงค์ 
 
คู่มือมาตรฐานการปฏิบัติงานการจัดการข้อร้องเรียนและเหตุรำคาญ (Standard 
Operating Procedure : SOP) จัดทำขึ้น โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ใช้เป็นแนวทางในการปฏิบัติงาน           
ที่เป็นมาตรฐานเดียวกัน โดยมีเป้าหมายให้เจ้าพนักงานท้องถิ่น เจ้าพนักงานสาธารณสุข และผู้ซึ่งได้รับการ
แต่งตั้งจากเจ้าพนักงานท้องถิ่นตามพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ นำกระบวนการมาตรฐาน      
การปฏิบัติงานการจัดการเหตุรำคาญ ไปปฏิบัติให้เป็นแนวทางเดียวกัน และมีการปฏิบัติงานอย่างมี
ประสิทธิภาพ เป็นไปตามพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ 
 
ประโยชน์ของการจัดทำคู่มือ SOP 
 
๑. ผู้ปฏิบัติงานที่ใช้คู่มือ SOP นี้ จะไม่เกิดความสับสนในการปฏิบัติงาน เกิดความเข้าใจและ
ช่วยเสริมสร้างความมั่นใจในการทำงาน เกิดผลงานที่มีคุณภาพตามระยะเวลาที่กำหนด เป็นการลดขั้นตอนการ
ทำงานที่ซับซ้อน และลดข้อผิดพลาดจากการทำงานที่ไม่เป็นระบบ 
๒. เป็นคู่มือช่วยในการเรียนรู้การทำงานของผู้ที่เริ่มปฏิบัติงานใหม่ให้สามรถเริ่มปฏิบัติงาน   
ได้อย่างถูกต้องและรวดเร็ว ช่วยลดเวลาในการสอนงานบุคลากร หรือเจ้าหน้าที่สามรถทำงานแทนกันได้แต่ละ
หน่วยงานสามรถเรียนรู้งานซึ่งกันและกัน ช่วยในการออกแบบระบบงานใหม่ และปรับปรุงงานให้มีประสิทธิภาพ 
เป็นต้น 
 
ขอบเขต 
 
 
ครอบคลุมการดำเนินงานของเจ้าพนักงานท้องถิ่น เจ้าพนักงานสาธารณสุข และผู้ซึ่งได้รับการ
แต่งตั้งจากเจ้าพนักงานท้องถิ่น ตามพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ ตั้งแต่การรับเรื่องร้องเรียน 
การแต่งตั้งคณะทำงาน การมอบหมายผู้รับผิดชอบ การตรวจสอบข้อเท็จจริงกรณีเหตุรำคาญ การจัดทำข้อสรุป 
วิเคราะห์ข้อมูล แปรผล วินิจฉัย และรายงาน  
ผู้รับผิดชอบ 
๑. เจ้าพนักงานท้องถิ่น ตามพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕ 
๒. เจ้าพนักงานสาธารณสุข 
๓. ผู้ซึ่งได้รับการแต่งตั้งจากเจ้าพนักงานท้องถิ่น 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1 

 
คู่มือปฏิบัติงานการจัดการข้อร้องเรียนและเหตุรำคาญ 
 
วิธีการขั้นตอน และระยะเวลาการปฏิบัติงาน 
 
ลำดับ 
ผังกระบวนการ 
ระยะ 
เวลา 
มาตรฐาน 
คุณภาพงาน 
ตัวชี้วัด 
ผู้รับผิดชอบ 
๑. 
 
๑ วัน มีระบบการรับ
เรื่องร้องเรียน 
มีช่องทางการรับ
เรื่องร้องเรียน 
เจ้าหน้าที่กอง
สาธารณสุขฯ 
 
 
 
๒. 
 
 
 
 
 
๑-๓ 
วัน 
กำหนดบทบาท
หน้าที่ของ
คณะทำงาน 
มีคณะทำงาน
จัดการเหตุรำคาญ 
กองสาธารณสุขและ
สิ่งแวดล้อม 
มีเหตุร้องเรียน 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
บทบาทหน้าที่
ของคณะทำงาน 
มีการปฏิบัติหน้าที่
ตรวจสอบ
ข้อเท็จจริงและ
จัดทำระบบการ
รวบรวมข้อมูล
และมีสถิติเหตุ
รำคาญ 
นายกิตติพงษ์ ทิปใจ 
 
๓. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
๑ วัน 
หรือ
ภาย 
หลัง
ได้รับ 
เรื่อง 
๑-๓ 
วัน 
ตามหลัก
วิชาการด้าน
อนามัย
สิ่งแวดล้อมและ
กฎหมายที่
เกี่ยวข้อง 
มีเจ้าหน้าที่
ผู้รับผิดชอบงาน 
นายกิตติพงษ์ ทิปใจ 
 
การรับเรื่องร้องเรียน/เจ้าหน้าที่พบข้อเท็จจริงของ 
เหตุอันอาจก่อให้เกิดเหตุรำคาญ 
แต่งตั้งคณะทำงาน 
จัดการเหตุรำคาญ 
มอบหมาย 
เจ้าหน้าที่พิจารณา 
ดำเนินการและ 
ตรวจสอบข้อเท็จจริง 
การจัดทำระบบ 
ฐานข้อมูลเหตุรำคาญ 
การวิเคราะห์ 
สถานการณ์ 
เหตุรำคาญในพื้นที่ 
เฝ้าระวังปัญหาเหตุ 
รำคาญในพื้นที่ 
ดำเนินการตรวจสอบข้อเท็จจริง 
ตามข้อร้องเรียน 
2 

 
ลำดับ 
ผังกระบวนการ 
ระยะ 
เวลา 
มาตรฐาน 
คุณภาพงาน 
ตัวชี้วัด 
ผู้รับผิดชอบ 
๔. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
๕ วัน 
ตามหลักวิชาการ
ด้านอนามัย
สิ่งแวดล้อมและ
กฎหมายที่
เกี่ยวข้อง 
 
รายงานผล
การตรวจ
วินิจฉัย 
เหตุรำคาญ 
จ.อ.นเรศ  สุศิริ 
 
 
 
๕. 
 
 
 
 
 
 
 
 
๖. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
๑ วัน 
ตาม พ.ร.บ. 
การสาธารณสุข  
พ.ศ. ๒๕๓๕ 
ผลการ
ตรวจสอบ
กิจการ 
จ.อ.นเรศ  สุศิริ 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
๑-๕ วัน ตาม พ.ร.บ. 
การสาธารณสุข  
พ.ศ. ๒๕๓๕ 
มีการแจ้ง
คำสั่งทาง
ปกครอง 
นิติกร 
 
๗. 
 
ไม่ผ่าน 
 
 
ผ่าน 
 
 
 
 
ภายหลัง
สิ้นสุด
คำสั่ง
ทาง
ปกครอง 
(๑-๓๐ 
วัน) 
ตามหลักวิชาการ
ด้านอนามัย
สิ่งแวดล้อม 
และกฎหมาย 
ที่เกี่ยวข้อง 
มีเจ้าหน้าที่
ผู้รับผิดชอบ
งาน 
นิติกร 
เรียบเรียง 
วิเคราะห์ แปรผล 
เป็นเหตุ 
รำคาญ 
ไม่เป็นเหตุ
รำคาญ 
ยุติเรื่องแจ้งผู้ร้องเรียน/ 
ประชาสัมพันธ์ข้อมูล 
เป็นกิจการฯ 
ไม่เป็นกิจการฯ 
ไม่มี 
ใบอนุญาต 
มีใบอนุญาตฯ 
ออกคำสั่งทางปกครอง 
ไม่ปฏิบัติ 
ตามคำสั่งให้ 
ดำเนินคดี 
ปฏิบัติ
ตาม 
คำสั่ง 
ตรวจสอบ 
ยุติเรื่องแจ้งผู้ร้องเรียน/ 
ประชาสัมพันธ์ข้อมูล 

 
ลำดับ 
ผังกระบวนการ 
ระยะ 
เวลา 
มาตรฐาน 
คุณภาพงาน 
ตัวชี้วัด 
ผู้รับผิดชอบ 
๘. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
นิติกร 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
9 
 
 
 
 
 
 
๑๕ วัน ตามหลัก
วิชาการ 
ด้านอนามัย
สิ่งแวดล้อม
และกฎหมาย
ที่เกี่ยวข้อง 
การออกคำแนะนำ
ให้แก้ไขเหตุรำคาญ 
นายกิตติพงษ์  
ทิปใจ 
 
 
 
 
 
 
 
ผู้ก่อเหตุรำคาญ 
 
 
 
 
๑๐. 
 
 
      ไม่ผ่าน 
 
ผ่าน 
 
 
 
 
 
 
 
ตามหลัก
วิชาการ 
ด้านอนามัย
สิ่งแวดล้อม
และกฎหมาย
ที่เกี่ยวข้อง 
มีการตรวจสอบผล
การปรับปรุงตาม
คำแนะนำ 
จ.อ.นเรศ  สุศิริ 
หน.ฝ่ายบริการ
สาธารณสุข 
 
 
 
๑๑. 
 
 
ตาม พ.ร.บ.
การ
สาธารณสุข 
พ.ศ. ๒๕๓๕ 
มีคำสั่งทางปกครอง 
นิติกร 
.. 
.. 
 
 
๑๒. 
 
 
ผ่าน 
 
 
ผ่าน 
 
 
 
ตาม พ.ร.บ.
การ
สาธารณสุข 
พ.ศ. ๒๕๓๕ 
มีการตรวจ ติดตาม
การออกคำสั่ง 
ทางปกครอง 
กรณีไม่ผ่านมีการ
ดำเนินคดี 
-กองสาธารณสุขและ
สิ่งแวดล้อม ส่งมอบเรื่อง 
-งานนิติกร ดำเนินคดี 
กรณีผ่าน 
จ.อ.นเรศ  สุศิริ 
ขออนุมัติยุติเรื่อง แล้ว
แจ้งเวียนผู้ร้องเรียนและ
แจ้งประชาสัมพันธ์ 
 
ดำเนินคดี 
แจ้งสิทธิ์การ 
อุทธรณ์แก่ 
ผู้ประกอบการ 
ออกคำแนะนำให้แก้ไข 
เหตุรำคาญ 
ไม่แก้ไข 
แก้ไข 
ตรวจสอบ 
ยุติเรื่องแจ้งผู้ 
ร้องเรียน/ 
ประชาสัมพันธ์ 
ข้อมูล 
ออกคำสั่งทางปกครอง 
ไม่ปฏิบัติตามคำสั่ง 
ปฏิบัติตามคำสั่ง 
ดำเนินคดี 
ตรวจสอบ 
แจ้งสิทธิ์การ 
อุทธรณ์แก่ผู้ 
ประกอบการ 
ยุติเรื่องแจ้งผู้ร้องเรียน/ 
ประชาสัมพันธ์ข้อมูล 

 
รายละเอียดของขั้นตอนการปฏิบัติงาน 
๑.การรับเรื่องร้องเรียน 
 
 
เทศบาลเมืองอุทัยธานี ในฐานะเจ้าพนักงานท้องถิ่น ตามพระราชบัญญัติการสาธารณสุข  
พ.ศ. ๒๕๓๕ ในการจัดการเหตุรำคาญ ได้จัดให้มีช่องทางการรับเรื่องร้องเรียน เรื่องเหตุรำคาญจากประชาชน
และหน่วยงานต่างๆ รวมทั้ง มีการจัดตั้งศูนย์รับเรื่องร้องเรียนประจำหน่วยงาน เพื่อเป็นศูนย์กลางในการจัดเก็บ
ข้อมูล การส่งต่อ การสั่งการให้มีการปฏิบัติหน้าที่ ดังนี้ 
 
 
ช่องทางการร้องเรียน (โทรศัพท์ โทรสาร หนังสือร้องเรียน คำร้องทั่วไป หรือภาพ/ข้อมูล
ทางเอกสารอิเล็กทรอนิกส์) 
 
 
- ศูนย์รับเรื่องร้องเรียนเหตุรำคาญทางด้านสาธารณสุข 
 
 
กองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม เทศบาลเมืองอุทัยธานี 
 
 
โทร. ๐-๕๖51-2138 
 
 
โทรสาร. ๐-๕๖๕๙-๗๐๔๕ 
 
 
๒.การแต่งตั้งคณะทำงาน 
 
 
เพื่อให้การดำเนินการจัดการเหตุรำคาญ มีระบบทำงานที่มีประสิทธิภาพ เทศบาลเมือง
อุทัยธานี กำหนดให้มีคณะทำงานจัดการปัญหาเหตุรำคาญ โดยกำหนดบทบาทหน้าที่ ความรับผิดชอบ                 
ในการปฏิบัติงานที่ชัดเจน และมีความครอบคลุมกับสภาพปัญหา ซึ่งสามารถแต่งตั้งหน่วยงานต่างๆ ในพื้นที่ 
เช่น โรงเรียน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล เป็นต้น และประกาศแต่งตั้งที่ปรึกษาในการจัดการเหตุรำคาญ
ในพื้นที่กรณีต้องมีการหารือหรือขอความช่วยเหลือ สำนักงานทรัพยากรจังหวัด สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด 
และปศุสัตว์จังหวัด เป็นต้น ร่วมเป็นคณะทำงาน เพื่อให้สามารถจัดการปัญหาเหตุรำคาญในหลายด้าน ทั้งนี้
คณะทำงานต้องปฏิบัติ ดังนี้ 
 
 
๑) การลงพื้นที่ตรวจสอบข้อเท็จจริง คณะทำงานต้องมอบหมายเจ้าหน้าที่ ผู้รับผิดชอบการ
ลงพื้นที่ ตรวจสอบ ให้คำปรึกษา คำแนะนำ รวมทั้งดำเนินการควบคุมปัญหา กรณีเกิดเหตุร้องเรียนในพื้นที่ 
 
 
๒) การจัดการระบบฐานข้อมูลเหตุรำคาญ คณะทำงานต้องจัดทำระบบการรวบรวมข้อมูล 
การรายงานผลเกี่ยวกับเหตุรำคาญ แล้วนำข้อมูลมาจัดทำสถิติปัญหาเหตุรำคาญ โดยต้องแยกรายละเอียด
ข้อมูลประเภทเหตุรำคาญ สภาพปัญหา แหล่งกำเนิดปัญหา กลุ่มประชาชนที่เดือดร้อน ซึ่งอาจทำเป็น
ฐานข้อมูลประจำเดือน ประจำปี รวมทั้งการจัดลำดับประเภทเหตุรำคาญจากมากไปน้อย เพื่อสามรถนำข้อมูล
มาทำการวิเคราะห์ และกำหนดรูปแบบการเฝ้าระวังปัญหาเหตุรำคาญที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ได้  
๓) ดำเนินการตรวจสอบข้อเท็จจริงตามเรื่องที่ร้องเรียน เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบตรวจสอบ
ข้อเท็จจริงจากชื่อ ที่อยู่ของผู้ร้องเรียน เพื่อให้ได้รับข้อเท็จจริงที่ถูกต้องครบถ้วน ก่อนลงพื้นที่เพื่อทำการตรวจ
วินิจฉัย หรือตรวจสอบข้อเท็จจริงในพื้นที่เกิดเหตุ ทั้งสถานที่ที่ถูกร้องเรียนและผู้ร้องเรียน โดยใช้หลักการ            
ทางเทคโนโลยี (กรณีจำเป็น) แล้วนำข้อมูลมาทำการเรียบเรียงวิเคราะห์ และแปรผลหาข้อเทียบเคียงตามกฎหมาย 
หรือมาตรฐานทั้งในประเทศและต่างประเทศที่เกี่ยวข้อง 
 
๔) เรียบเรียง วิเคราะห์ และแปรผล เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบ เก็บข้อมูลทั้งด้านสิ่งแวดล้อม
สภาพภูมิประเทศ พื้นที่ข้างเคียง และสภาพปัญหาโดยรอบ ทั้งภายในสถานที่ถูกร้องเรียนและบ้านผู้ร้องเรียน   
มีการบันทึกข้อมูลอย่างละเอียด หากมีการเก็บตัวอย่างทางสิ่งแวดล้อมเพื่อวิเคราะห์ทางห้องปฏิบัติต้องศึกษา
การเก็บรักษาสภาพตัวอย่างเป็นอย่างดี จากนั้นจึงนำข้อมูลทั้งหมดมาวิเคราะห์และแปรผล โดยเทียบเคียง   
ตามมาตรฐานของกฎหมาย โดยต้องชี้ให้เห็นว่าเหตุร้องเรียนที่เกิดขึ้นถือเป็นเหตุรำคาญจริงหรือไม่ ทั้งนี้
เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบ ต้องพิจารณาประเด็น ดังนี้ 
 
 
5 

 
 
๔.1 กรณีเหตุร้องเรียน ไม่เป็นเหตุรำคาญ ให้ทำการยุติเรื่อง โดยประสานไปยังผู้ร้องเรียน
เพื่อแจ้งผลการตรวจสอบข้อเท็จจริง หากไม่ทราบชื่อ-สกุล ที่อยู่ของผู้ร้องเรียนที่แน่ชัด ให้ทำการ
ประชาสัมพันธ์ผลการตรวจสอบดังกล่าวผ่านทางสื่อประชาสัมพันธ์ในรูปแบบต่าง ๆ เช่น เสียงตามสาย     
บอร์ดประชาสัมพันธ์ หรือหนังสือพิมพ์ชุมชน เป็นต้น 
๔.๒ กรณีเหตุร้องเรียน เป็นเหตุรำคาญ ให้พิจารณาว่าผู้ก่อเหตุหรือแหล่งที่ก่อให้เกิดเหตุ
รำคาญ จัดเป็นกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ ตามกฎหมายว่าด้วยการสาธารณสุขหรือไม่ 
 
กรณีที่ ๑ เป็นเหตุรำคาญที่ มิใช่เกิด จากกิจการที่เป็นอันตรายทางสุขภาพ ให้เจ้าหน้าทำการ
ออกคำสั่งทางการปกครอง เพื่อให้ผู้ก่อเหตุรำคาญ ภายในระยะเวลาที่กำหนด โดยให้ทำการตรวจติดตาม    
การปฏิบัติตามคำสั่งของผู้ก่อเหตุด้วย กล่าวคือหากผู้ก่อเหตุปฏิบัติตามคำสั่งทางปกครองและสามารถแก้ไข
ปัญหาเหตุรำคาญได้ให้ทำการยุติเรื่องแล้วแจ้งผู้ร้องเรียนแต่หากไม่ทราบชื่อรวมทั้งที่อยู่ผู้ร้องเรียนให้ทำการ
ประชาสัมพันธ์ผลการดำเนินการแก้ไขปัญหาไปยังประชาชนทั่วไป โดยผ่านทางสื่อประชาสัมพันธ์ประเภทต่างๆ 
กรณีที่ ๒ เป็นเหตุรำคาญ ที่เกิด จากกิจการที่เป็นอันตรายทางสุขภาพ ให้เจ้าหน้าที่พิจารณา 
ว่ากิจการฯที่ก่อเหตุดังกล่าวได้รับใบอนุญาตให้ประกอบกิจการหรือไม่ได้รับใบอนุญาตให้
ประกอบกิจการ ดังนี้ 
๑) กรณีผู้ก่อเหตุ ไม่ได้รับ อนุญาตประกอบกิจการ เจ้าหน้าที่สามารถดำเนินคดีกับผู้ก่อเหตุได้ 
๒) กรณีผู้ก่อเหตุ ได้รับ ใบอนุญาตประกอบกิจการฯตามกฎหมาย ให้เจ้าหน้าที่ดำเนินการ
ออกคำแนะนำ ตามแบบตัวอย่างตรวจแนะนำของเจ้าพนักงานตามพระราชบัญญัติสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕
เพื่อให้ผู้ก่อเหตุแก้ไขปัญหาเหตุรำคาญภายในระยะที่กำหนด มีรายละเอียดดังนี้ 
ก. หากผู้ก่อเหตุดำเนินการแก้ไขเหตุรำคาญตามคำแนะนำภายในระยะเวลาที่กำหนด 
ให้เจ้าหน้าที่ทำการตรวจติดตาม หากปรับปรุง ผ่าน เหตุรำคาญยุติ ให้ทำการยุติเรื่องแจ้งผล
ไปยังผู้ร้องเรียน กรณีไม่ทราบชื่อ ที่อยู่ผู้ร้องเรียน ให้ทำการประชาสัมพันธ์ผลการดำเนินการ
แก้ไขปัญหาไปยังประชาชนทั่วไป โดยผ่านทางสื่อประชาสัมพันธ์ประเภทต่าง ๆ หากปรับปรุง 
ไม่ผ่าน ให้เจ้าหน้าที่ออกคำสั่งทางปกครองเพื่อให้ผู้ที่ก่อเหตุรำคาญทำการปรับปรุงแก้ไข   
เหตุรำคาญภายในระยะเวลาที่กำหนดเมื่อผู้ก่อเหตุปฏิบัติตามคำสั่งดังกล่าว ให้เจ้าหน้าที่
ดำเนินการตรวจติดตาม หากผู้ก่อเหตุปฏิบัติตามคำสั่ง และทำให้เหตุรำคาญยุติ ให้ทำการยุติเรื่อง 
แจ้งผลไปยังผู้ร้องเรียนกรณีไม่ทราบชื่อ ที่อยู่ผู้ร้องเรียน ให้ทำการประชาสัมพันธ์ประเภทต่าง ๆ 
แต่หากผู้ก่อเหตุปฏิบัติไม่ผ่านตามคำสั่งกำหนด และเหตุรำคาญยังไม่ยุติ ให้เจ้าหน้าที่
ดำเนินคดีกับผู้ก่อเหตุได้ตามกฎหมาย 
ข. หากผู้ก่อเหตุไม่ดำเนินการแก้ไขเหตุรำคาญตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ ภายใน
ระยะเวลาที่กำหนด 
ให้เจ้าหน้าที่ ออกคำสั่งทางการปกครอง เพื่อให้ปรับปรุง แก้ไขปัญหา เมื่อผู้ก่อเหตุปฏิบัติ
ตามคำสั่งดังกล่าว ให้เจ้าหน้าที่ดำเนินการตรวจติดตาม หากผู้ก่อเหตุปฏิบัติตามคำสั่งทำให้
เหตุรำคาญยุติ ให้ยุติเรื่อง แจ้งผู้ร้องเรียน กรณีไม่ทราบชื่อ ที่อยู่ของผู้ร้องเรียน ให้ทำการ
ประชามพันธ์ผลการดำเนินการแก้ไขปัญหาไปยังประชาชนทั่วไป โดยผ่านทางสื่อ
ประชาสัมพันธ์ประเภทต่าง ๆ แต่หากปฏิบัติไม่ผ่าน ตามคำสั่งที่กำหนด และเหตุรำคาญยังไม่
ยุติเรื่องให้เจ้าหน้าที่ ดำเนินคดี กับผู้ก่อเหตุได้ตามกฎหมาย 
 
 
 
6 

 
การกำหนดนิยาม 
เหตุรำคาญ หมายถึง เหตุหนึ่งเหตุใดอันอาจก่อให้เกิดความเดือดร้อนของประชาชนผู้ที่อาศัย
อยู่ในบริเวณใกล้เคียง ซึ่งมีสาเหตุมาจากการกระทำ ดังต่อไปนี้ 
- แหล่งน้ำ ทางระบายน้ำ ที่อาบน้ำ หรือที่ใส่มูลหรือเถ้า หรือสถานที่อื่นใดซึ่งอยู่ในทำเล     
ไม่เหมาะสม สกปรก มีการสะสมหรือหมักหมมของสิ่งของ มีการเททิ้งสิ่งใด เป็นเหตุให้มีกลิ่นเหม็น
หรือละอองเป็นพิษ หรือเป็นหรือน่าจะเป็นที่เพาะพันธุ์พาหะนำโรค หรือก่อให้เกิดการเสื่อม
หรืออาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพ 
- การเลี้ยงสัตว์ในที่หรือวิธีใด หรือมีจำนวนเกินสมควรจนเป็นเหตุให้เสื่อมหรืออาจเป็น
อันตรายต่อสุขภาพ 
- อาคารอันเป็นที่อยู่ของคนหรือสัตว์ โรงงานหรือสถานที่ประกอบการใดไม่มีการระบาย
อากาศ การระบายน้ำ การกำจัดสิ่งปฏิกูล หรือการควบคุมสารเป็นพิษหรือมีแต่ไม่มีการ
ควบคุมให้ปราศจากกลิ่นเหม็นหรือละอองสารเป็นพิษอย่างพอเพียงจนเป็นเหตุให้เสื่อมหรือ
อาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพ 
- การกระทำใด ๆ อันเป็นเหตุให้เกิดกลิ่น แสง รังสี เสียง ความร้อน สิ่งที่มีพิษ ความ
สั่นสะเทือน ฝุ่นละออง เขม่า เถ้า หรือกรณีอื่นๆใด จนเป็นเหตุให้เสื่อมหรือเป็นอันตรายต่อ
สุขภาพ 
ผู้ก่อเหตุ หมายถึง บุคคลหนึ่ง บุคคลใด หรือสถานที่ประกอบกิจการใด ๆ ที่เป็นสาเหตุ      
ของปัญหาเหตุรำคาญจนเป็นสาเหตุให้เกิดการร้องเรียน 
สถานที่ประกอบกิจการ หมายถึง กิจการที่เป็นอันตรายทางสุขภาพ ตามพระราชบัญญัติการ
สาธารณสุข พ.ศ.๒๕๓๕ 
 
แบบฟอร์ม/เอกสารที่เกี่ยวข้อง 
- คู่มือวิชาการ เรื่อง ระบบการจัดการเหตุรำคาญ 
- คู่มือระบบการจัดการเหตุรำคาญและกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ 
- ตัวอย่างแบบตรวจแนะนำของเจ้าพนักงาน ตามพระราชบัญญัติสาธารณสุข พ.ศ.๒๕๓๕ 
- ตัวอย่างแบบฟอร์มการรับเรื่องร้องเรียน (แบบ หก.0๑) 
- ตัวอย่างแบบรายงานข้อมูลการร้องเรียนปัญหาเหตุรำคาญ (แบบ หก.๒) 
- ตัวอย่างแบบฟอร์มทะเบียนสรุปการแก้ไขปัญหาเหตุรำคาญ (แบบ หก.0๓) 
- ตัวอย่างแบบสอบสวนเหตุรำคาญ (แบบ หก..๔) 
 
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง 
- พระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. ๒๕๓๕  
- พระราชบัญญัติรักษาความ สะอาดและความเป็นระเบียบ เรียบร้อยของบ้านเมือง พ.ศ. ๒๕๓๕ 
- พระราชบัญญัติโรคระบาดสัตว์ พ.ศ. 2499 และที่แก้ไขเพิ่มเติม 
- พระราชบัญญัติควบคุมการฆ่าสัตว์และจำหน่ายเนื้อสัตว์ พ.ศ. ๒๕๕๙ 
- พระราชบัญญัติโรคพิษสุนัขบ้า พ.ศ. ๒๕๓๕ 
- พระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม แห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๓๕ 
 
 
7